Rahmi M. Koç Müzesi, modern demiryolu ulaşımının 200. yıl dönümü olan 2025 yılına özel sergilediği zengin demiryolu koleksiyonuyla, ziyaretçilerini tarihte yolculuğa çıkarıyor.
Türkiye’nin ulaşım, endüstri ve iletişim tarihine adanmış ilk ve tek sanayi müzesi olan Rahmi M. Koç Müzesi, demiryolu ulaşımının 200. yılını eşsiz koleksiyonuyla kutluyor.
1825 yılında İngiltere’de Stockton ve Darlington arasında dünyanın ilk halka açık buharlı tren hattının açılmasıyla başlayan modern demiryolu serüveni, 200 yıldır dünyayı şekillendirmeye devam ederken, Rahmi M. Koç Müzesi, bu önemli dönüm noktasını sergilediği tarihi objelerle taçlandırıyor.
İlk ‘modern’ lokomotif: Rocket
Müzenin Lengerhane / Mustafa V. Koç binası ziyaretçilerini lokomotif modelleriyle karşılıyor.
Bu bölümde, Rocket gibi ince işçilikli modellerin yanı sıra Fire King gibi çok nadir ve önemli objeler sergileniyor.
Kendinden sonra üretilen neredeyse bütün lokomotiflerde kullanılan birçok özelliğe sahip olan Rocket, ilk ‘modern’ lokomotif olarak kabul ediliyor. George Stephenson ve oğlu Robert Stephenson tarafından Liverpool ve Manchester arasındaki demiryolunda kullanılacak lokomotifleri belirlemek amacıyla 1829 yılının Ekim ayında düzenlenen Rainhill Trials yarışması için tasarlanan bu model, yarışmada birincilik kazanmış.
Tarihi önem taşıyan Fire King lokomotif modeli, 1841 yılında ünlü mühendis ve lokomotif tasarımcısı Josiah Evans Haydock tarafından yapılmış, imzalanmış ve tarihlenmiş. Fire King modeli, Londra Bilim Müzesi’nde gerçekleştirilen, model yapımı ve lokomotif tarihini anlatan ‘Pirinç, Çelik ve Ateş’ başlıklı sergide de konuk olarak yer almış.
Bu bölümdeki bir diğer önemli obje de Agenoria Lokomotif modeli olmuş. 0-4-0 tekerlek düzenekli, buharlı Agenoria lokomotifi, Foster Rastrick & Co firması tarafından, 1829 yılında, İngiltere, Stourbridge’de üretilmiş. 1864’te servis dışı kalan lokomotif, sonrasında İngiltere, York’ta bulunan National Railway Museum’da koruma altına alınmış.
Rayların Devi: Big Boy
Bir dev gibi raylarda duran ‘Big Boy’ ise demiryolu tarihinin en etkileyici mühendislik harikalarından olmuş. 1941–1944 yılları arasında Union Pacific Railroad için sadece 25 adet üretilen 4000 Sınıfı 4-8-8-4 buharlı lokomotifler, efsanevi güçleri ve devasa boyutlarıyla “Big Boy” lakabını almış. Orijinal Big Boy’un 40 metreyi aşan uzunluğu, 6.000 beygirden çok gücü onu dönemin en büyük buharlı lokomotifi yapmış. İngiltere’de Ian Rough tarafından orijinal plana sadık kalınarak üretilen 1/8 ölçekli, 128 yolcu taşıyabilen çalışır durumdaki modeli, Tersane Binası’nda sergileniyor.
Raoul Cabib koleksiyonu
Müzenin en ince detayına kadar yapılmış, büyük ölçekli çalışan lokomotif modelleri koleksiyonu içerisinde, Raoul Cabib’e ait bazı kıymetli modeller de ver alıyor. Bunlardan 1902’de, James Holden tarafından tasarlanıp üretilen, İngiltere’deki Büyük Doğu Demiryolları tarafından kullanılan 0-10-0, Deneme Lokomotifi ‘Decapod’. Budva Tucker tarafından yapılan ve 1958 tarihini taşıyan bu model, Raoul Cabib koleksiyonunun ilgi çekici parçalarından olmuş. Benjamin Conner tarafından 1865’te tasarlanan İskoç Demiryolları 2-4-0 Lokomotif’in Roy Amsbury tarafından 1980’de yapılan modeli ve Londra Midland & Scottish Demiryolları için özel olarak tasarlanan, istasyonlarda ve lokomotiflerde yolcu koltuklarının yanında kullanılan armalar da Raoul Cabib koleksiyonundaki değerli objeler arasında yerini almış.
1994 yılında kapısını İstanbul’da ziyaretçilerine açan Rahmi M. Koç Müzesi, 30. yılının sonunda İstanbul, Ankara, Cunda ve Ayvalık’taki dört ayrı müzesi ve bir kitaplığıyla dünya endüstriyel mirasının değerli örneklerini barındıran, dünya ölçeğinde tanınan ve takdir edilen bir kültür kurumu. http://www.rmk-museum.org.tr
